Eğlenerek öğreniyorum

EĞLENEREK ÖĞRENİYOR VE GELİŞİYORUM

“Öğrenmenin yaşı yoktur” sözünü hepimiz biliriz, ancak gelişimin ve öğrenmenin en hızlı ve belirleyici olduğu erken yaşların önemi yadsınamaz.

Okul öncesi dönemde gerçekleşen öğrenme deneyimleri; çocuğunuzun dil, matematik ve problem çözme becerileri için temel oluşturması dışında, kendine güveni, öz saygıyı, başkalarıyla etkileşimi ve yaşam boyu sürebilecek öğrenme arzusunu da kuvvetlendirir.Bu amaçla burada günlük hayatın içerisinde sizlere erken öğrenme ve gelişimi destekleyici bazı faaliyetler sunmak; çocuklarınızın zihinsel, bedensel, sosyal ve duygusal açıdan okul hayatına hazır başlayabilmeleri için yapabilecekleriniz konusunda bilgilendirmek istiyoruz.

Unutmayın “Her an bir öğrenme anına dönüşebilir!”Çocuklar nasıl öğreniyor?
Her çocuğun yeni bir bilgiyi öğrenme şekli diğerlerinden farklıdır. Bazıları görerek, bazıları duyarak ve konuşarak, bazıları ise dokunarak… Bazıları da bunlardan birkaçını aynı anda kullanarak en iyi şekilde öğrenir. Siz de çocuğunuzun gelişim özelliklerini dikkate alarak, yeni bir bilgiyi en iyi hangi yollardan öğrenebildiğini gözlemleyin. Bu sayede çocuğunuzun güçlü bilgi alma alan/alanlarını keşfedebilir, bilgiyi farklı yollardan vermeye çalışarak, dengeli bir şekilde çocuğunuzun öğrenmesini pekiştirebilirsiniz.

Güven ortamı…
Çocuğunuzla kurduğunuz sıcak ve güvenli ilişki onların gelişmesi ve öğrenmesi için ideal bir ortam oluşturur. Çocuklar bilgi ve becerilerini arttırırken anne babalarının onların yanında olup desteklemeleri ve cesaretlendirmeleri önemlidir. Sevildiğini ve önemsendiğini hisseden çocuk kendini güvende hisseder ve daha kolay öğrenir.

ETKİLİ ZAMAN GEÇİRMEK

Çocukla etkili zaman geçirmek, sürekli ve tutarlı olarak, onun duygusal, sosyal, zihinsel ve bedensel gelişim alanlarını destekleyen etkinlikler yapmak ya da yapmasına fırsat vermek anlamına gelir. Burada iki nokta önemlidir. Birincisi yukarıda belirtilen dört gelişim alanını desteklemek, ikincisi ise çocukla her gün tutarlı olarak belirli bir süreyi bu desteği sağlayacak şekilde geçirmek.Sizlerle bu bölümde çocuğunuz ile beraber etkili zaman geçirebilmeniz için farklı öneriler paylaşmak istiyoruz.

BAZI  OYUN ÖNERİLERİ

   

Çocuğunuzun zihinsel becerilerini (dikkat, konsantrasyon, görsel hafıza, problem çözme vb.) ve sosyal becerilerini geliştirmeye yönelik oyunlar oynaması için zaman ayırın.

Yapboz: Farklı sayıda parçalara sahip yapbozları satın alabileceğiniz gibi evde kendiniz de yapabilirsiniz. Örneğin dergilerinden bulduğunuz bir doğa resmini kalın bir kartona yapıştırın. Daha sonra bunları parçalara ayırmak için kesin. Sayısını çocuğunuzun yaşını ve becerilerini göz önünde bulundurarak 10 dan 50 ye kadar belirleyebilirsiniz.

Resimleri olay sırasına göre dizme içeren oyunlar oynamayı deneyebilirsiniz. Karışık sıradaki resimleri anlamlı bir hikaye meydana getirecek şekilde düzenlemesini isteyebilirsiniz Oyuncakçılardan buna yönelik kutu oyunu alabilir ya da evde kartlara çizimler yapıp çocuğunuzun bunları sıraya koymasını isteyebilirsiniz.

Sınıflandırma/Gruplama: Gazete ve dergilerden farklı kategorilere ait resimler kesin (hayvanlar, bitkiler, taşıtlar, giysiler vb). Kategoriler hakkında çocuğunuzla konuşun ve resimleri kategorilere göre ayırmasını isteyin. Görsel ayrım yapabilmeyi güçlendirmek ve aynı zamanda dil gelişimini de desteklemek için yararlı bir faaliyettir. Yaşı ilerledikçe “yediğimiz şeyler”, “giydiğimiz şeyler”, “yemek yaparken kullandığımız şeyler” gibi kategoriler de oluşturun. Çocuğunuzun resimleri bu kategorilere göre sınıflandırmasını isteyin.

Hafıza oyunları: Önünde ters çevrilmiş kartların içinden, daha önce açtığı kartın aynısını bulma oyunu. Çocuğunuz hem daha önce açtığı kartın ne olduğunu ve yerini aklında tutacak, hem de eşleme yapacağı için el göz koordinasyonu ve hafıza becerilerini geliştirebilecektir.

Kutu Oyunları: 4-5 yaş ve üzeri çocuklar için önerilir. Ailecek oynanabilecek kutu oyunları sayesinde çocuğunuz sayı saymayı, sıralamayı, sabırlı davranıp sırasını beklemeyi, kurallara uymayı öğrenirken, ailecek geçirilen bu ortak zaman sayesinde sevildiğini hisseder. Çocuğunuz için kutu oyunları seçerken çocuklarınızın yaşını ve ilgi alanlarını dikkate almanızı öneririz.

Genellikle aileler oyunlarda çocukları üzülmesin diye kazanmalarına izin verirler ancak gerçek hayatta herkes sizin kadar özverili olmayacaktır. Arada sırada çocuğunuz yenilmenin ne demek olduğunu da yaşamalı. Böyle durumlar ona oyunlarda bazen kazanıp bazen kaybedebileceğini ancak keyif almanın önemli olduğunu öğretir.

                                     HAYALİ KURMACA OYUNLAR

Çocuklar hayali oyunlarıyla duygularını ve düşüncelerini dışarı vurur. Olmak istedikleri kişiler olup kontrolün kendilerinde olduğu oyunlar uydururlar. Çevrelerindeki ebeveynleri taklit edip, gündelik hayatlarındaki deneyimlerini yaşatırlar. Hayali oyunlar çocukların sosyal, duygusal ve dil gelişimi için oldukça önemlidir.

       Evde kullanılmayan malzemelerden çocuğunuz için kostümler ya da aksesuarlar yapmayı deneyebilirsiniz. Örneğin kağıttan tavşan kulağı yapıp eski bir saç bandının iki yanına yapıştırabilir; kağıt ve lastik bant kullanarak korsan göz yaması yapabilirsiniz. Doktorculuk oynamak için pipeti bir termometre olarak kullanabilir,

       küçük yoğurt ya da puding kabının ucuna ip bağlayarak steteskop gibi kullanabilirsiniz. Bu tarz malzemeler çocuğunuzunfarklı rollere girmesini kolaylaştırırken, farklı kimliklere girerek bu kişilerin neler hissedebileceğini de deneyimlemiş olur.

       Çocuğunuzun hayali oyunlarına siz de katılarak günlük hayattaki rutinleri doğal yoldan çocuğunuza yaşatma imkanı da bulabilirsiniz. Örneğin, alışverişe gitme, otobüse binme, doktora gitme, restoranda yemek yeme, postaneye gitme gibi küçük oyun senaryoları yaşatabilirsiniz.

       Çocuğunuzun oyunlarında yönlendirici olmayıp izleyici ve destekleyici olmak; çocuğunuzun kendini rahatça ifade edebildiği, hayal gücü ve yaratıcılığının sınırlarını zorladığı bir oyun alanı yaratmak önemlidir. Bırakın kendinizi sevimli miniğinizin oyun dünyasına ve bu keyifli dünyanın tadını çıkarmaya bakın.

       DENEYLERLE ÖĞRENELİM

       Evde buz kalıbına su doldurabilir daha sonra donmuş buz kalıplarını çocuğunuza göstererek, bazı maddelerin belli ortamlarda farklı şekillere dönüşebileceğini gösterebilirsiniz. Buzun eriyince yine su olacağını da gösterin.

       Mıknatıs alabilir, metal eşyaları nasıl çektiğini kendi kendine test etmesini sağlayabilirsiniz.

       Fasulye ekebilir onun filizlenmesini/büyümesini takip edebilirsiniz. Bu sürede çocuğunuza onu sulaması görevini verebilirsiniz. Her gün biraz büyüdüğünü görmek onu çok heyecanlandıracaktır.

       Dünya ya da Türkiye haritası alıp duvara yapıştırabilir; denizler, okyanuslar, ülkeler/şehirler hakkında konuşabilirsiniz.

       EL BECERİLERİNİ GELİŞTİRELİM

       Çocuğunuzun çizimleri önceleri karalamanın ötesine gidemezken zamanla 5-6 yaşına geldiğinde çizimleri gerçek resimlere benzemeye başlar. Çocuğunuzu olabildiğince erken yaşta kağıt, renkli boya kalemleri, suluboya gibi malzemelerle tanıştırmanız okulda gerekli olacak yazma becerilerini geliştirmesi için önemlidir. Bir yandan ince kaslarını (kalem tutma, fırça tutma, parmak boyası yapma, vs) çalıştırırken bir yandan da yaratıcılığını ve el becerisini geliştirmiş olacaktır. Ayrıca düşüncelerini ve duygularını çizimler aracılığıyla ifade etmeyi de deneyimlemiş olacaktır

       Özel günlerde (bayramlar, yılbaşları) aile üyeleri ya da yakınlarınız için renkli kartpostallar hazırlamak, yazılar ve yapışkanlarla bunları süslemek çocuğunuz için eğlenceli bir aktivite olabilir.
 

       Yazmaya yardımcı olacak el kaslarını güçlendirmek için çocuğunuza el işi malzemeleri, makas (ucu keskin olmayan çocuk makasları), tutkal, oyun hamuru verin.
 

       Sizin çizmiş olduğunuz şekilleri makas yardımıyla kesmesini isteyin ya da şekilli cetvel yardımıyla çizdiği şekilleri keserek bir kolaj çalışması yapmasına destek verin. Unutmayın yaratıcılığın sonu yok. Çocuğunuzun özgürce kendini ifade etmesine izin verin.
 

       İsterse çocuğunuz bir hikaye anlatan resimler de çizebilir. Resimleri hakkında sorular sorun. Hangi duygularla ve ne düşünerek yapmış olduğunu anlamaya çalışın. Resimlerin üzerine çocuğunuzun ismini de yazmayı unutmayın (kendi yazabiliyorsa kendisi de yazabilir) ve herkesin görebileceği bir yere asın. Övgüler almak ve her sabah uyandığında resimlerini görmek çocuğunuzun kendine güvenini arttıracak ve daha fazla resim yapmak isteyecektir.
 

       Eğer çocuğunuz resimlerini saklamak isterse ona ait bir kutu verin ve resimlerini burada saklayabileceğini söyleyin. Kutunun ön yüzüne ismini de yazın ve bu kutuyu istediği yerde saklaması için çocuğunuza verin.
 

       Evinizde bulunan eski atılacak malzemeleri çocuğunuzun el becerilerini geliştirmek için kullanabileceği malzemeler haline getirebilirsiniz. Örneğin, kullanılmış tuvalet kağıdı rulosu, yoğurt kabı, margarin kabı, yumurta kabı, eski kutular, plastik tabaklar, vs. çok çeşitli şekil ve büyüklükteki malzemeleri çocuğunuzun kullanması için ayırın.
 

       Çocuğunuzla birlikte patates baskısı yapmayı deneyebilirsiniz. Patatesleri ortadan ikiye bölün. Üzerlerini oyarak şekiller oluşturun ve çocuğunuzun bunları boyaya batırıp kağıda bastırmasını isteyin. Çocuğunuz ortaya çıkan şekilleri görünce keyif alırken aynı zamanda ince kaslarını çalıştırmış olacaktır.

       Kağıdı ikiye, dörde, sekize katlayıp ve geri açabilir farklı şekiller ve hayvan figürleri yapabilirsiniz. Daha sonra bunları büyük bir kağıda teşhir amaçlı yapıştırabilirsiniz (Origami ince kasları, Görsel dikkati, el göz koordinasyonunu geliştirmek için önerilen keyifli bir aktivitedir.)
 

       Oyun hamurundan küçük yuvarlak boncuklar yapabilir, bir kürdan yardımıyla ortalarında bir delik açabilirsiniz ve bunları boyayabilirsiniz. Kuruması için 2-3 gün beklettikten sonra çocuğunuzla birlikte bunları bir ipe dizebilir, bileklik ve kolyeler yapabilirsiniz.
 

       Dilerseniz küçük makarna parçalarını da boyayarak boncuk olarak kullanabilirsiniz. Bu farklı renkte ve şekildeki boncukları etrafa dağılmaması için boş bir buz kabı ya da yumurta kabında saklayabilirsiniz. Evde küçük çocuk varsa boncukları dikkatli saklamanızı öneririz çünkü bebeğiniz bunları bulup ağzına götürmek isteyebilir.
 

       Çocuğunuzun ismini bir kartona yazın ve her harfin üzerinde delgeç yardımıyla delikler açın. Çocuğunuza bir ip verin ve ismini oluşturan harflerin içinden geçirmesini isteyin. Başlangıç için ipin ucunu kartonun arkasından düğümleyin ya da bantlayın. Bitirdiğinde bunu herkesin görebileceği bir yere asın.
 

       Birlikte oyun hamurlarını kullanarak şekiller yapın. Kare, üçgen, dikdörtgen, daire
 

       Kağıda geometrik şekiller çizin ve çocuğunuzdan bunları kesmesini isteyin (ucu keskin olmayan çocuk makasıyla ve kağıt kesiklerine karşı dikkatli olarak) Eğer çocuğunuz makas kullanarak kağıt kesmekte zorlanıyorsa yumuşak hamurları makasla kesmesini isteyebilirsiniz

 

 

 

BÜYÜK KASLARI ÇALIŞTIRMAK İÇİN

Öncelikle çocuğunuzun güvenliğini sağladığınızdan emin olun.

  • Çocuğunuzun vücudunu farklı şekillerde kullanabilmesi için cesaretlendirin. Evde çocuğunuzla beraber müzik eşliğinde dans edin, zıplayın (tek ayak üstünde ve iki ayakla öne doğru). Ne kadar komik göründüğünün hiç önemi yok sadece keyif almaya çalışın.
  • “Donma” oyunu oynamayı deneyin. Müzik durunca belirlediğiniz bir pozisyonda kalın ta ki müzik tekrar başlayana kadar.
  • Yastıkların ya da yumuşak engellerin üzerinden atlaması için evde engeller oluşturun, el ele tutuşup kendi etrafınızda dönün, yere eğilin kalkın -çocuğunuzun yerden bir şeyler toplamasını isteyin-, takla egzersizleri yapın, sandalyelerin ya da masanın altından sürünerek çıkmasını söyleyin, yere çömelin ve o halde belli bir mesafe yürüyün. 
  • Tek ayağıyla dengede kalma oyunu oynamayı deneyin (ayakları her defasında değiştirin). 
  • Bir ip üzerinde adımlayarak yürüme oyunu oynayın. Daha eğlenceli hale getirmek için çocuğunuza bu ipin altında bir nehir olduğunu ve düşmemesi gerektiğini hayal etmesini söyleyin.

Bu aktivitelerin hepsini bir günde yapmayı denemeyin. Çocuğunuzun isteği ve keyif alması doğrultusunda aktiviteleri uygulayın. Bunları yaparken de çocuğunuzun ne yaptığını kelimelerle ifade etmeyi unutmayın (Şimdi zıp zıp zıplıyorsun, yastıkların üzerinden ne de güzel atladın..)

KİTAP OKUMA

Kitap okumak, çocuğunuzun dil gelişimini desteklemek için yapılabilecek en iyi faaliyetlerden biridir. Çocuğunuz okumayı öğrenmeye başlamadan çok önce kitaplarla ilgilenmeye başlar. Kapağına bakar, içindeki resimlerine bakar ve ne anlatmaya çalıştığını anlamaya çalışır.

       Kitapçıya gidin ve çocuğunuzdan bir kitap seçmesini isteyin. Onu satın almadan önce kitabın kapağına birlikte bakın ne hakkında olabileceği üzerine konuşun ve eve gidince okumak için sabırsızlandığınızı söyleyin. Sizinle birebir geçireceği bu kitap okuma zamanı çocuğunuz için de heyecan verici olacaktır.

       Her gün belirlediğiniz bir zaman diliminde, çocuğunuza düzenli olarak kitap okuyun. Hikaye okurken farklı karakterler için farklı ses tonları ve canlı bir dil kullanın.

       Hikaye ile ilgili ya da adı geçen nesne/karakterlerle ilgili sorular sorun. Ayrıca resimdekileri göstermesini de isteyin (kediyi gördün mü? Bu babaannenin kedisine ne kadar da benziyor değil mi? Göster bakalım at nerde, gibi).

       Hikayedeki kahramanların duyguları hakkında konuşarak çocuğunuzun farklı duyguları tanımasına yardımcı olabilirsiniz. Yine çocuğunuzun farklı duyguları tanıyabilmesi için gazete ve magazinlerden farklı duygu durumları içeren resimler kesin (örn; mutlu, üzgün, kızgın, korkmuş, şaşkın,…) ve bir “duygular” kitabı oluşturun. Resimdeki kişilerin neden böyle hissetmiş olabileceği üzerine de konuşabilirsiniz.

       Çocuklar tekrarlarla öğrendiği için aynı hikayeyi tekrar tekrar dinlemekten sıkılmayacaktır. Sizin anlattıklarınızı dinlerken olayları hayalinde canlandırmaya başlayacaktır.

       Hikayenin sonunu ve de neler olacağını bilmek onda bir güven ve kontrol duygusu yaratır. Bu yüzden çocuğunuz aynı hikaye kitabını size tekrar tekrar okutmak isterse biraz sabırlı ve anlayışlı olun. Zamanla miniğinizi sizin başladığınız bir cümleyi bitirirken ya da atladığınız bir şey olursa geri dönmeniz için sizi uyarırken bulabilirsiniz.

       Zaman içinde size okuduğunuz hikayenin kendince bir versiyonunu da anlatmaya başlayacak ve bundan büyük keyif alacaktır.

       Çocuğunuzu okuduğunuz hikayeye farklı sonlar eklemesi için teşvik edin. Bu onun düşünmesini ve yaratıcılığını geliştirmesini destekler.

       Çocuğunuza resimleri kullanarak hikayede neler anlatıldığını tahmin etmesine yardım edin. Herhangi bir hikayeyi aile üyelerine roller vererek canlandırmayı da deneyebilirsiniz. Böylece çocuğunuz hikayeyi aklında tutabilecek ve sizlere roller vermek de hoşuna gidecektir.

       Çocuğunuz size hikaye anlatırken sesini teybe kaydedebilirsiniz. Kendi sesini duymaktan hoşlanacağı için tekrar tekrar teyp kaydını dinlemek isteyecektir. İsterse farklı hikayeler için kayıtlar yapabilir uzakta yaşayan aile üyelerine özel günlerinde hediye olarak gönderebilirsiniz.

       Kendi hikayesini oluşturması için siz de çocuğunuzu cesaretlendirebilirsiniz. Başı, ortası ve sonu olan hikayeler oluşturması için teşvik edin. İsterse bunların resmini de çizebilir ve siz de bunların altına yazılar yazabilirsiniz. Sonrasında bunları bir kitap haline getirebilirsiniz. Beraberce bir kapak da hazırlarsınız ve çocuğunuzun kendi hikaye kitabi olmuş olur.

       Çocuğunuzun sizi evde okurken görebilmesini sağlamanız önemlidir. Ailece karar alıp ortak bir okuma zamanı belirleyebilirsiniz. Bu süre içinde televizyonu kapatın her aile üyesinin eline bir kitap alıp okuma zamanına katılmasını sağlayın.

       Çocuğunuzla birlikte çocuk kütüphanelerini ziyaret etmeyi deneyebilirsiniz. Okuma günleri düzenlenip düzenlenmediğini de sorabilir, çocuğunuzla birlikte bunlara katılabilirsiniz.Kaynak.açev